Debra - izolacja społeczna, typ lękowy
25-letnia kobieta unikająca sytuacji społecznych z powodu lęku mimo obiektywnie dobrych umiejętności społecznych - lęk blokuje użycie tych umiejętności. Główny case izolacji lękowej.
Dzieciństwo
Otyłe dziecko. DEBRA: „Byłam otyłym dzieckiem. Byłam obrzydliwa. Na placu zabaw dzieci naśmiewały się ze mnie. Goniły mnie i starły się mnie przewrócić. Kiedy podrosłam, żaden z chłopaków nie chciał umówić się ze mną. Pierwszą randkę miałam dopiero wtedy, kiedy schudłam, nim zaczęłam uczęszczać do college'u". Aby kompensować brak sukcesów w grupie — przodowała w szkole, rozwinęła też schemat Bezwzględnych Standardów.
Historia
Debra, 25 lat, atrakcyjna, ale nie wierzy w to. Nie umówiła się z nikim od 7 miesięcy. DEBRA: „Naprawdę nie cierpię miejsc, gdzie mogłabym spotkać ludzi. Jestem nieśmiała. Nie potrafię rozmawiać z ludźmi. Nie oczekuje, że będą mnie lubić". W gabinecie terapeuci są zaskoczeni — Debra wygląda atrakcyjnie i sprawnie się komunikuje. „Pacjenci nie zawsze zachowują się w sytuacjach społecznych tak, jak w naszej obecności w gabinecie".
Unika większości sytuacji społecznych: „Staję się za bardzo nerwowa". Nie może się skupić, mówi „głupie rzeczy". Czasem ze łzami w oczach: „czuję się jak nieudacznik podczas nawiązywania stosunków towarzyskich".
Konkretny epizod: zaproszono ją na przyjęcie w sobotę. „Byłam przerażona przez cały tydzień. Co się ze mną dzieje? Inni cieszą się na perspektywę przyjęcia, a ja przez cały tydzień się zadręczałam. Nie mogłam się zrelaksować. Nieustannie byłam na skraju załamania". Wyobrażała: „dotarłabym tam w takim stanie i byłabym taka zdenerwowana, nie wiedziałabym, co powiedzieć. Zachowywałabym się jak idiotka. Każdy wydawałby się lepszy ode mnie". Dokładnie tak się stało: „Przyjęcie było koszmarem. Nie mogłam się doczekać, kiedy wyjdę, a kiedy w końcu dotarłam do domu, płakałam i płakałam".
DEBRA o przygotowaniu na sytuację: „W momencie, kiedy wchodzę, wiem już, że będę przestraszona. To zawstydzające być taką zalęknioną. Czuję się niekomfortowo i inni czują się podobnie. Już wtedy, kiedy wchodzę, wiem, że coś pójdzie nie tak". Sprzężenie zwrotne: lęk sprawia, że czuje się gorsza; bycie gorszą uzasadnia lęk.
Kluczowe: Debra ma DOBRE umiejętności społeczne, ale lęk je blokuje. „Kiedy znam daną osobę, mogę normalnie rozmawiać, ale kiedy tylko spotykam kogoś obcego — nie potrafię. Paraliżuje mnie lęk". Terapeuta porównał to do tremy.
W pracy: szkoda działa. DEBRA: „Mam taki rodzaj pracy, gdzie powinnam zapewnić swoim interesantom rozrywkę, zabierać ich na proszone obiady czy drinki, ale unikam tego. To mi szkodzi. Nie mogę utrzymać klientów".
Zaobserwowane wzorce
- lęk antycypacyjny przez cały tydzień przed wydarzeniem
- płakanie po powrocie do domu
- porównywanie się z innymi w każdej sferze (wygląd, inteligencja, sukces)
- sprzężenie: lęk → gorsza wydajność → potwierdzenie schematu
- dobre umiejętności społeczne blokowane przez lęk (jak trema)
- Bezwzględne Standardy zachowań społecznych — wszystko poniżej 100% nieakceptowalne
Co pomogło
- →Edukacja: rozróżnienie schematu Izolacji od Niepełnowartościowości — Debra ma dobre umiejętności społeczne, problem to lęk, nie wadliwość.
- →Hierarchia ekspozycji w sytuacjach społecznych.
- →Trening redukcji lęku przed wydarzeniami (jak tremy aktorskiej).
- →Praca z przekonaniem „od wejścia wiem, że będę przestraszona" — przerywanie samospełniającej się przepowiedni.
- →Konfrontacja Bezwzględnych Standardów (oczekiwanie 100% perfekcji w sytuacjach społecznych).
Rezultat
Praca otwarto-zakończona. Autorzy używają Debry jako modelowego przykładu typu lękowego (vs typ odmienności — Adam).