Robert - podatność, ataki paniki i lęk o zdrowie
31-letni mężczyzna z atakami paniki i przekonaniem o niezdiagnozowanej chorobie fizycznej: typ I (zdrowie) i IV (utrata kontroli). Matka hipochondryczka przekazała wzorzec przez modelowanie.
Dzieciństwo
Matka modelowała schemat Podatności — ciągłe ostrzeżenia, hipochondryczne wizyty u lekarzy, magiczne myślenie (strach np. przed hipnozą w planetarium). Robert wcielił te wzorce w postaci czujnego skanowania ciała w poszukiwaniu objawów choroby.
Historia
Robert wszedł do gabinetu wyraźnie zdenerwowany — prawie nie mógł usiedzieć. ROBERT: „Nie wiem, czy to właściwe miejsce, ale powiedziano mi, żebym się tu pojawił. Chodziłem od jednego lekarza do drugiego i nikt nie wie, co mi dolega. Ciągle mi mówią, że to na tle lękowym, że powinienem zobaczyć się z psychologiem". Mimo tego: „Myślę, że to choroba, której nie potrafią zdiagnozować".
Objawy: „Przeważnie tak się dzieje, że nagle, nie wiadomo skąd, ogarnia mnie to uczucie, że to już koniec. Kręci mi się w głowie, jestem oszołomiony i brakuje mi powietrza. Serce zaczyna mi walić. I wszystko wydaje się nierealne". Lęk podstawowy: „Myślę, że to załamanie nerwowe. Jakbym miał zwariować w tym momencie?". Innymi razy myśli, że ma guza mózgu albo problemy z sercem.
Klasyczny przykład wzorca „Co będzie, jeśli?". Atak paniki w pociągu zaczął się gdy zauważył, że trzęsie mu się ręka (trzymając gazetę) i pomyślał o chorobie Parkinsona. Robert unikał aktywności wywołujących doznania cielesne podobne do ataku paniki: ćwiczeń, tenisa (który bardzo lubił), seksu. Schemat utrzymywał się przez to unikanie i ciągłe szukanie potwierdzenia medycznego.
Zaobserwowane wzorce
- ataki paniki z przekonaniem o nadchodzącej śmierci
- unikanie aktywności wywołujących doznania cielesne
- szukanie potwierdzenia medycznego po każdym ataku
- katastroficzna interpretacja normalnych doznań somatycznych
Co pomogło
- →Edukacja: rozpoznanie ataków paniki jako lęku, nie objawu choroby fizycznej.
- →Trening oddychania stosowany podczas ataków (początkowo wzmacniał lęk — po prawidłowym treningu stał się skuteczny).
- →Stopniowa hierarchia ekspozycji na doznania cielesne, których wcześniej unikał (powrót do tenisa, ćwiczeń).
- →Ocena obiektywnego prawdopodobieństwa wystąpienia katastrof (mała) vs subiektywny lęk (wysoki) — praca poznawcza.
Rezultat
Zmniejszona częstość i intensywność ataków paniki. Robert wrócił do aktywności fizycznej, którą wcześniej porzucił.