Pojęcie bazowe
Schemat
życiowa pułapka · pułapka życiowa · wczesny schemat dezadaptacyjny · dominant belief · EMS · schema · lifetrap · early maladaptive schema · EMS
Głęboko zakorzenione, autodestrukcyjne przekonanie o sobie i świecie, powstałe w dzieciństwie i determinujące myśli, uczucia oraz zachowania przez całe dorosłe życie.
Definicja rozszerzona
Schemat to wzorzec myślenia i odczuwania, który człowiek utrwala od dzieciństwa jako prawdę o sobie lub świecie. Nawet gdy jest fałszywy i destrukcyjny, odczuwany jest jako oczywisty fakt. Schematy są odporne na zmianę, ponieważ osoba nieświadomie organizuje swoje doświadczenia tak, żeby je potwierdzać. Jeffrey Young i Janet Klosko zidentyfikowali 11 takich wzorców - nazewnictwo polskie to "pułapki życiowe", angielskie to "lifetraps".