Emocjonalne uczenie się
Bruce Ecker: rany emocjonalne (w przeciwieństwie do fizycznych) NIE goją się same z biegiem czasu — są „osobliwie bezczasowe". Gromadzimy urazy w procesie emocjonalnego uczenia się, które potem napędza nasze zachowania nawet wbrew świadomym przekonaniom. Schematy to zasadniczo „obszary emocjonalnego uczenia się" z dzieciństwa. Każda rana ma 3 elementy: (1) sama rana, (2) założenie wynikające z rany, (3) działanie ochronne.
Wyzwalacz
Doświadczenie z dzieciństwa o silnym znaczeniu emocjonalnym (zaniedbanie, przemoc, krytyka, niespójność, modelowanie) zostaje zakodowane razem ze schematem reakcji. Joseph LeDoux: „niższe (emocjonalne) obwody nerwowe sterują nami w większym stopniu niż procesy poznawcze".
Przebieg procesu
- 1
ELEMENT 1 — RANA EMOCJONALNA. Pierwotne doświadczenie: np. dziecko jest karane za wyrażanie potrzeb. Rana w obszarze autonomii.
- 2
ELEMENT 2 — ZAŁOŻENIE. Mózg generalizuje: „autonomia jest uprawniona tylko w obliczu przeciwnika". To uwewnętrzniony komunikat rodzicielski (tryb rodzicielski).
- 3
ELEMENT 3 — DZIAŁANIE OCHRONNE. Aby wyrazić autonomię, trzeba mieć przeciwnika. Więc traktujemy krytykę jako atak. To było NAJLEPSZE rozwiązanie dostępne dziecku.
- 4
Stevens/Roediger ilustrują na przypadku pary z problemem komunikacji: mąż gwałtownie reagował na łagodne uwagi żony. Po pracy: „Mogę tylko powiedzieć, że teraz mam poczucie, że bezpodstawnie tak bardzo broniłem siebie". Odkrycie założenia ze swojego dzieciństwa.
- 5
Stevens/Roediger: „Problemy pojawiają się wówczas, gdy próbujemy radzić sobie z obecnymi trudnościami za pomocą przestarzałych metod. Inaczej mówiąc, gdy nadal postępujemy tak, jak postępowaliśmy w dzieciństwie, choć jesteśmy już dorosłymi ludźmi. Kłopot stanowi przesunięcie w czasie".
Rezultat
Świadomość 3 elementów emocjonalnego uczenia się dla głównego schematu otwiera drogę do REKONSOLIDACJI: aktualizacji starego uczenia się przez nowe, kontrastowe doświadczenie. Bez tego procesu schemat pozostaje stały przez całe życie, „uczenie się" działa nawet u 60-, 80-latków.
Wzorzec w parze
Para często wzajemnie aktywuje swoje rany emocjonalne. Działania ochronne jednego (atak, ucieczka, uległość) interpretowane są przez drugiego przez pryzmat WŁASNYCH ran. Dwa systemy emocjonalnego uczenia się działają jednocześnie, krzyżując się. Rzadko świadomie widzą rany partnera — widzą jego DZIAŁANIA OCHRONNE.
Punkty interwencji
- → Stevens/Roediger: „Aby zrozumieć problem na tym poziomie, trzeba dostrzec i pojąć postawę wspierania objawu, czyli to, co podtrzymuje problem w związku lub objaw widziany z perspektywy jednostki. (...) Naszym celem jest więc odkrycie, dlaczego istnienie danego problemu w związku jest absolutnie konieczne, co doprowadzi do wykrycia jego źródeł w dzieciństwie oraz da nam szansę na zmianę i rozwój. Nie ma bólu — nie ma zysku".
- → Ecker o „wprowadzaniu do świadomości poprzez nazywanie": „Przykładem może być osoba z niską samooceną, której rodzice stosowali przemoc. Łatwiej jej obwiniać samą siebie za pomocą hiperkrytycznych komunikatów pod własnym adresem niż kwestionować nierealistycznie pozytywne postrzeganie rodziców".