Komplementarne role w konflikcie
Stevens/Roediger: „Partnerzy, którzy się nie sprzeczają, albo tkwią w pułapce komplementarnych ról (jedno dominuje, drugie się podporządkowuje), albo zablokowali się we wzajemnym unikaniu emocjonalnym". Komplementarna dynamika dominacja-podporządkowanie tworzy STABILNĄ symbiozę — Schnarchowska „relacja funkcjonalna" — gdzie partnerzy potrzebują się do stabilizacji emocjonalnej, nie do rozwoju.
Wyzwalacz
Pojawia się różnica zdań / konflikt / decyzja, w której partnerzy mają odmienne preferencje. Aktywują się tryby radzenia sobie — typowo: Nadmierny Kontroler u jednego, Uległy Poddany u drugiego.
Przebieg procesu
- 1
Aktywacja komplementarnych trybów: jeden partner wchodzi w dominację (Nadmierny Kontroler, Samouwielbiacz, Zastraszanie), drugi w uległość (Uległy Poddany) lub unikanie (Odłączony Obrońca).
- 2
Przykład Solomon: „podporządkowuje się nakazom żony. Żartuje, że jest pantoflarzem, ale wielu jego znajomych uważa, że to właściwie nie jest żart".
- 3
Pętla się stabilizuje: „chyba że uległy partner zacznie stawiać opór (powrót do punktu 3) lub dominujący partner znudzi się i odejdzie". Bez zewnętrznego bodźca układ trzyma w nieskończoność.
- 4
PRÓBA ZMIANY: gdy uległy partner zaczyna wzmacniać swą autonomię — „partner dominujący staje się nerwowy i zwiększa kontrolę. Powstaje konflikt". To NIE jest błąd terapii, to dowód że symbioza jest zagrożona.
- 5
Stevens/Roediger: „nieadaptacyjne strategie radzenia sobie do pewnego stopnia sprawdzają się w związku, jednak ograniczają rozwój osobisty i autonomię. Związek cechuje stopienie się partnerów ze sobą, inaczej mówiąc – symbioza".
Rezultat
Bez świadomej pracy: stagnacja, brak rozwoju, długoletnia stabilność w niewygodzie. Z pracą: pierwszy etap — destabilizacja (kryzys), drugi — odbudowa relacji opartej na dwóch zróżnicowanych dorosłych, nie na komplementarności trybów dziecięcych/radzenia.
Wzorzec w parze
Klasyczna chemia schematów: schemat Roszczeniowości/Wielkościowości u jednego + Podporządkowania/Samopoświęcenia u drugiego = idealne dopasowanie do bólu. Wariant: schemat Bezwzględnej Surowości + Wadliwości/Wstydu (krytyk + samokrytyczna ofiara). David Schnarch nazywa to „relacją funkcjonalną" — partner pełni funkcję regulatora emocji.
Punkty interwencji
- → Stevens/Roediger: „Jest to jednak dobry moment, by wprowadzić zmiany i nie wracać do dysfunkcyjnej równowagi, która prowadzi do zastoju, a nie do rozwoju. A zatem przesuwaj granice i badaj, szukając możliwości dokonywania zdrowych zmian".
- → Przypadek Nicka i Claire: tryb Samouwielbiacza Nicka + Uległego Poddanego Claire. „Rozwiązanie jest już dobrze znane: wzmocnienie trybu Zdrowego Dorosłego obojga partnerów. To pozwoli im spotkać się na wyższym poziomie funkcjonowania emocjonalnego".
- → : „Konflikt jest niezbędnym elementem rozwoju związku. Partnerzy, którzy się nie sprzeczają, albo tkwią w pułapce komplementarnych ról (jedno dominuje, drugie się podporządkowuje), albo zablokowali się we wzajemnym unikaniu emocjonalnym".