Tryb rodzicielski zatruwa relację
Tryby Wymagającego i Karzącego Rodzica nie pozostają zamknięte wewnątrz. Ich krytyczny głos PRZECIEKA na partnera — jako oskarżenia, presja, surowość, drobne uwagi, milczące dezaprobaty. Stevens/Roediger: „Zauważ, że im bardziej karzący jest tryb rodzicielski, tym bardziej musisz go zwalczać. Staraj się wyplenić jego komentarze ze swojego związku. Jeśli tego nie zrobisz, w relacji z partnerem będzie coraz mniej życzliwości".
Wyzwalacz
Aktywacja Wymagającego Rodzica (presja, „powinieneś", „nie wystarcza") lub Karzącego Rodzica („jesteś zły, niedobry, niegodny") — może być wywołana zdarzeniem w relacji, ale też niezależnie od partnera (samokrytyka rozlewa się na zewnątrz).
Przebieg procesu
- 1
Aktywacja trybu rodzicielskiego wewnątrz: głos krytyki, powinności, potępienia. Pierwotnie skierowany do siebie.
- 2
Tryb rodzicielski PRZECIEKA na partnera. Mechanizmy: (a) projekcja — to co krytykuję u siebie widzę w nim; (b) wymóg — moje standardy stają się jego standardami; (c) bezpośrednia krytyka — wypuszczam głos rodzica na partnera bo „inaczej go nie zmienię".
- 3
Partner reaguje: Wrażliwym Dzieckiem (wstyd, wycofanie), Złoszczącym Dzieckiem (kontratak), Uległym Poddanym (poprawi się ale wewnątrz cierpi) lub Odłączonym Obrońcą (wyłącza emocje).
- 4
Krytyk wzmacnia się przez sukces: „działa, partner się posłuchał" → przyzwyczajenie do krytyki jako narzędzia kontroli. Lub krytyk wzmacnia się przez porażkę: „znowu nie posłuchał, muszę głośniej".
- 5
Stevens/Roediger ostrzegają: „w relacji z partnerem będzie coraz mniej życzliwości". To powolny rozpad, nie jednorazowy konflikt.
Rezultat
Praca z trybem rodzicielskim: technika 3 krzeseł (Wrażliwe Dziecko / Karzący lub Wymagający Rodzic / Zdrowy Dorosły). Zdrowy Dorosły z miejsca obserwacji: „Czy odczuwasz konstruktywną złość na tryb rodzicielski? Czy współczujesz Wrażliwemu Dziecku?". Następnie świadome blokowanie głosu rodzica: „Zablokuję głos Karzącego Rodzica i będę zapewniać dziecko, że jest kochane".
Wzorzec w parze
W parze: jeśli oboje mają silne tryby rodzicielskie, wzajemnie się aktywują. Krytyka jednego ze strony jednego rodzica wzbudza Krytyka drugiego (każdy odpowiada ze swojego głosu). Eskalacja krytyki wzajemnej zamiast rozmowy potrzeb. Po romansie szczególnie: „uważaj na tryb rodzicielski, który może zacząć domagać się pełnego ujawnienia wszystkich zdrad z przeszłości".
Punkty interwencji
- → Technika 3 krzeseł: „Przesiądź się na owo puste krzesło — krzesło Wrażliwego Dziecka — i pozwól, by słowa rodzicielskiego głosu rozbrzmiewały w tobie. (...) Teraz wstań i przejdź w tryb Zdrowego Dorosłego. Co czujesz, patrząc z góry na trzy krzesła? Czy czujesz złość na karzący lub wymagający głos wewnętrzny?".
- → Z Zdrowego Dorosłego do Wrażliwego Dziecka: „Potrafię się zatroszczyć o twoje potrzeby. Zablokuję głos Karzącego Rodzica i będę cię zapewniać, że jesteś kochane. Chcę się tobą opiekować i zawsze jestem w pobliżu".
- → Wersja pisemna: „Możesz używać dziennika, w którym podzielisz stronę na dwie kolumny: jedną na wypowiedzi trybu rodzicielskiego, drugą na odpowiedzi Zdrowego Dorosłego".