Samospełniająca się przepowiednia - mechanizm schematu Skazania na niepowodzenia
Osoba przekonana o swoim nieuchronnym niepowodzeniu nieświadomie sabotuje swoje sukcesy przez zwlekanie, unikanie, roztargnienie lub nieodpowiednie wykonanie pracy - tym samym tworząc dokładnie te niepowodzenia, których się boi. Przepowiednia spełnia się za jej własną pomocą.
Wyzwalacz
Sytuacja wymagająca wykazania kompetencji lub osiągnięcia celu zawodowego/akademickiego.
Przebieg procesu
- 1
Aktywacja schematu Skazania: 'jestem mniej kompetentny od rówieśników, nieuchronnie poniosę porażkę'.
- 2
Lęk przed porażką generuje unikanie - jawne (odmowa zadań) lub ukryte (zwlekanie, roztargnienie, błędy).
- 3
Osoba sprawia wrażenie zaangażowania, ale faktycznie sabotuje siebie przez chroniczną prokrastynację lub nieprawidłowe wykonanie.
- 4
Faktyczne niepowodzenie następuje - jako bezpośredni wynik sabotażu, nie braku kompetencji.
- 5
Schemat interpretuje wynik: 'wiedziałem, że tak będzie - jestem skazany na niepowodzenie'.
- 6
Potwierdzenie schematu; kolejna próba blokowana z jeszcze większym lękiem.
Rezultat
Stagnacja lub syndrom oszusta; osoba nigdy nie sprawdza swoich faktycznych możliwości, bo sabotuje siebie przed każdym prawdziwym testem.
Punkty interwencji
- → Identyfikacja konkretnych zachowań sabotujących (lista kroków programu zmiany Skazania).
- → Małe, stopniowane wyzwania bez ucieczki - zbudowanie faktycznej historii sukcesów.
- → Praca z depresją - bez jej adresowania motywacja do zmiany jest niemożliwa do utrzymania.