Ironia powtarzalności - samoutrwalanie pułapki
Osoba ze schematem nieświadomie przyciąga sytuacje i partnerów odtwarzających warunki destrukcyjnego dzieciństwa, tym samym aktywnie wzmacniając pułapkę, która ją krzywdzi. To centralny paradoks całej terapii schematów: im bardziej boli, tym bardziej przyciąga.
Wyzwalacz
Wejście w nową relację lub sytuację społeczną przez osobę z aktywnym schematem.
Przebieg procesu
- 1
Wczesne doświadczenia kształtują schemat jako centralne przekonanie o sobie i świecie.
- 2
Schemat filtruje percepcję nowych sytuacji - osoba rejestruje głównie bodźce zgodne ze schematem, ignoruje przeczące.
- 3
Osoba odczuwa silne, emocjonalne przyciąganie do partnerów i sytuacji, które odtwarzają znajome wzorce dzieciństwa - nawet jeśli są destrukcyjne.
- 4
Schemat aktywuje się - generuje poczucie intensywnego zauroczenia, fascynacji lub 'czegoś bliskiego'.
- 5
Relacja lub sytuacja ewoluuje zgodnie z dziecięcym wzorcem: porzucenie, krzywda, rozczarowanie, krytyka.
- 6
Schemat potwierdza się i wzmacnia - kolejny cykl dostarcza 'dowodu', że przekonanie jest prawdziwe.
- 7
Osoba żyje przekonana, że to po prostu jej los lub typ ludzi, na których trafia - nie widzi własnej roli w wyborze.
Rezultat
Długotrwałe, cykliczne odtwarzanie dziecięcej krzywdy w dorosłych relacjach; niemożność zmiany bez uświadomienia własnej roli w pętli.
Punkty interwencji
- → Rozpoznanie wzorca wyboru - świadome zestawienie listy partnerów i wspólnych cech ich problematycznych zachowań.
- → Nauka odróżniania intensywnego zauroczenia (sygnał aktywacji schematu) od zdrowego przyciągania.
- → Świadomy wybór partnerów 'nudnych' - stabilnych, dostępnych - wbrew emocjonalnemu oporowi schematu.
- → Terapia schematów: praca z wewnętrznym dzieckiem jako źródłem emocjonalnego przyciągania do destrukcyjnych wzorców.