Kontratak narcystyczny na wstyd - wywyższanie jako obrona przed bezwartościowością
Osoba z głębokim schematem Niepełnowartościowości może kompensować go przez zachowanie odwrotne: grandiozję, narcyzm, wywyższanie się. Kontratak chroni przed wstydem kosztem izolacji i niemożności autentycznych relacji. Narcyzm w terapii schematów to nie cecha osobowości - to strategia ochronna.
Wyzwalacz
Aktywacja schematu Niepełnowartościowości przez zbliżenie, ocenę lub zagrożenie ujawnienia wewnętrznej wady.
Przebieg procesu
- 1
Aktywacja schematu Niepełnowartościowości: 'jestem gorszy, wadliwy, niegodny miłości'.
- 2
Brak akceptacji dla tego uczucia - wstyd jest nie do zniesienia - → odwrócenie: 'nie, jestem wyjątkowy, jestem lepszy od innych'.
- 3
Kreowanie grandiozji: wywyższanie, demonstrowanie osiągnięć, przewagi, statusu.
- 4
Wybór otoczenia pochlebczego, pasywnego lub słabszego - uniemożliwia to autentyczną konfrontację.
- 5
Maska grandiozji utrzymywana kosztem izolacji: prawdziwe JA nigdy nie jest akceptowane; kontakt z innymi pozostaje powierzchowny.
- 6
Niepowodzenie, odrzucenie lub bliski kontakt → maska pęka → schemat Niepełnowartościowości powraca ze wzmożoną siłą.
- 7
Nota: narcyzm w terapii schematów to nie tożsame z NPD (Narcissistic Personality Disorder) - to strategia ochronna, nie cecha osobowości.
Rezultat
Krótkoterminowa kompensacja wstydu; długoterminowo izolacja, niemożność autentycznych relacji, ryzyko poważnego kryzysu przy demaskacji.
Punkty interwencji
- → Gotowość na podatność - pierwsze małe wyznanie słabości w bezpiecznym środowisku terapeutycznym.
- → Rozpoznanie, że grandiozja jest odpowiedzią na wstyd - nie tożsamością - zmienia perspektywę z 'jestem wyniosły' na 'chronię się'.
- → Terapia tylko z terapeutą, który wyznacza jasne granice i konfrontuje - nie potwierdza grandiozji.