Siedem podstawowych przesłanek procesu zmiany
Autorzy formułują siedem założeń filozoficznych leżących u podstaw terapii schematów: zdrowa część istnieje w każdym, ludzie mogą się głęboko zmieniać, zmiana wymaga intencjonalnego wysiłku, unikanie bólu jest wrogiem zmiany, i inne. Te przesłanki nie są dowodami - ale zmiana jest łatwiejsza, gdy się je przyjmie.
Wyzwalacz
Wątpliwość, czy zmiana jest w ogóle możliwa; blokada motywacyjna; sceptycyzm wobec procesu terapeutycznego.
Przebieg procesu
- 1
Przesłanka 1: W każdym istnieje zdrowa część dążąca do szczęścia i spełnienia - pogrzebana pod schematami, ale obecna. Zmiana polega na jej rozbudzeniu.
- 2
Przesłanka 2: Istnieją podstawowe potrzeby, których zaspokojenie daje szczęście - więź, autonomia, wartość, ekspresja, troska o innych.
- 3
Przesłanka 3: Ludzie mogą się zmieniać w gruntowny sposób - nawet gdy wrodzone cechy i wczesne doświadczenia silnie opierają się. Im głębsze urazy, tym więcej wysiłku i wsparcia potrzeba.
- 4
Przesłanka 4: Wszyscy mamy silne tendencje, aby opierać się zasadniczej zmianie - działamy na 'automatycznym pilocie'. Bez świadomej, rozciągniętej w czasie decyzji zmiana nie nastąpi.
- 5
Przesłanka 5: Większość stara się unikać bólu - to blokuje zmianę. Aby zmodyfikować schemat, trzeba być gotowym zmierzyć się z bolesnymi wspomnieniami i sytuacjami.
- 6
Przesłanka 6: Żadna pojedyncza technika ani podejście nie jest skuteczne dla wszystkich - najlepsze podejścia integrują wiele strategii (poznawcze, behawioralne, doświadczeniowe, psychoanalityczne, interpersonalne).
- 7
Przesłanka 7: Zmiana wymaga kreowania indywidualnej wizji - wiedzy, kim chcę być i czego chcę od życia, ponad samą likwidację schematów.
Rezultat
Fundament filozoficzny umożliwiający podtrzymanie motywacji przez trudny, nieregularny proces zmiany - 'jeden krok do przodu i dwa w tył' jako norma, nie porażka.
Punkty interwencji
- → Przy sceptycyzmie ('zmiana jest niemożliwa'): przesłanka 3 jako antidotum - autorzy codziennie obserwują głęboke zmiany u pacjentów.
- → Przy impasie ('już próbowałem'): przesłanka 4 - zmiana wymaga intencjonalnego, rozciągniętego wysiłku, nie jednorazowej próby.
- → Przy chęci ucieczki od bólu: przesłanka 5 - ucieczka gwarantuje powtarzanie błędów; konfrontacja jest trudna, ale jedyna skuteczna ścieżka.