Podporządkowanie się
Twoje potrzeby są ważniejsze niż moje.
Przekonanie, że należy poddać się kontroli innych pod groźbą kary, odrzucenia lub z poczucia odpowiedzialności za ich dobrostan - własne potrzeby są systematycznie podporządkowywane potrzebom innych. Jeden z najczęstszych schematów, prowadzący do chronicznego narastania gniewu i utraty tożsamości.
Jak to się odczuwa
W centrum twojego podporządkowania jest przekonanie, że musisz zadowolić rodziców, rodzeństwo, przyjaciół, nauczycieli, kochanków, współmałżonków, szefów, współpracowników, a nawet nieznajomych. Nie wiesz czego chcesz - twoje ja stało się tożsame z innymi. Chroniczne narastanie gniewu, który nie może być wyrażony bezpośrednio, manifestuje się jako bierno-agresywność - zwlekanie, spóźnienia, obmawianie za plecami.
Rozpoznajesz siebie?
- Nie potrafię odmówić, nawet gdy mam na to czas i chęć - natychmiast czuję winę.
- Nie wiem, czego właściwie chcę - moje preferencje mają znaczenie tylko gdy nie kolidują z preferencjami innych.
- Kiedy próbuję się postawić, zalewa mnie poczucie winy i lęk.
- Wybieram partnerów dominujących lub potrzebujących, bo to rola, którą znam.
- Czuję narastającą złość pod spodem, ale wyrażam ją tylko biernie - zwlekając, obmawiając.
- Myślę ciągle: 'Co on/ona chce?' zamiast 'Czego ja chcę?'
- Jestem 'prawą ręką' szefa - nigdy nie proszę o awans ani podwyżkę.
- Buntowniczo robię odwrotnie niż mi mówią - i też nie jestem wtedy sobą.
Skąd pochodzi
rodzic dominujący lub stosujący przemoc
Dominujący lub agresywny rodzic - podporządkowanie było jedynym sposobem uniknięcia kary lub odrzucenia.
rodzic chory lub słaby psychicznie
Chory lub słaby rodzic wymagający opieki - dziecko zinternalizowało rolę opiekuna jako warunek miłości.
rodzic uzależniony
Rodzic z uzależnieniem - nieprzewidywalność wymuszała stałą czujność i dostosowywanie się.
środowisko autorytarne
Kultura lub rodzina promująca bezwarunkowe posłuszeństwo i negowanie własnych potrzeb jako cnotę.
Style radzenia sobie
Podporządkowanie
Klasyczne podporządkowanie - niemożność odmawiania, stapianie się z potrzebami innych, wybór dominujących lub potrzebujących partnerów.
Przykład: Carlton →Unikanie
Bierno-agresywność - zewnętrzna zgoda przy wewnętrznym sabotażu; zwlekanie, spóźnienia, robienie 'po cichu' odwrotnie.
Przykład: Carlton →Kontratak
Buntownik - automatyczne robienie odwrotnie niż ktoś sugeruje; pozorna wolność, ale faktyczne zniewolenie przez tych, przeciwko którym się buntuje.
Przykład: Timothy →Warianty
Samopoświęcenie
Dobrowolna rezygnacja z własnych potrzeb z powodu nadmiernej empatii i poczucia winy. Carlton: spełniał życzenia ojca i żony, bo nie mógł znieść myśli, że ktoś przez niego cierpi.
Uległość
Wymuszona rezygnacja z powodu lęku przed odwetem dominującego partnera. Mary Ellen: ulegała Dennisowi z lęku przed biciem - czuła brak wyboru, nie winę.
Buntownik
Pozorna autonomia przez systematyczne sprzeciwianie się każdej sugestii - nadal sterowany zewnętrznym kontrolerem, tylko w odwrotnym kierunku. Timothy: tyran wobec podwładnych, służalczy wobec szefa.
Co odróżnia warianty
Źródło motywacji rezygnacji: empatia/wina (Samopoświęcenie) vs lęk przed odwetem (Uległość) vs reakcja odwrotna na kontrolera (Buntownik).
Dlaczego to ważne
Leczenie różni się: Samopoświęcenie - praca z poczuciem winy i balansem dawanie/branie; Uległość - bezpieczeństwo i stopniowana asertywność; Buntownik - prawdziwa autonomia (decyzje z własnych wartości, nie z opozycji).
Sygnały ostrzegawcze w partnerze
- →Partner jest dominujący i oczekuje bezwarunkowego posłuszeństwa.
- →Partner ma tendencję do decydowania za ciebie w sprawach, które cię dotyczą.
- →Partner reaguje złością lub obrażeniem się, gdy wyrażasz własne preferencje.
- →Partner sam ma niezaspokojone potrzeby opieki i przyciąga twoją rolę opiekuna.
- →Partner bagatelizuje twoje potrzeby jako 'samolubstwo'.
- →Związek zbudowany na asymetrii - ty dajesz, on/ona bierze.
- →Partner jest autorytarny lub stosuje szantaż emocjonalny.