Zależność i niekompetencja
Nie mogę sobie poradzić bez ciebie.
Przekonanie, że nie jest się zdolnym do samodzielnego radzenia sobie z codziennymi zadaniami dorosłego życia bez pomocy i wsparcia innych. Schemat sprawia, że życie przytłacza - czujesz, że sobie nie radzisz i wierzysz, że nie jesteś w stanie poradzić sobie sam w świecie.
Jak to się odczuwa
Schemat Zależności sprawia, że życie cię przytłacza. Czujesz, że sobie nie radzisz. Wierzysz, że nie jesteś w stanie poradzić sobie sam w świecie. Zależność jest wielką niezweryfikowaną hipotezą - nigdy właściwie nie sprawdziłeś, czy potrafisz funkcjonować sam. Twoje poczucie niekompetencji jest najczęściej bardziej wyimaginowane niż realne, choć czasami wskutek unikania rozwinęły się realne deficyty.
Rozpoznajesz siebie?
- Nie potrafię podjąć ważnej decyzji bez zasięgnięcia opinii innych - biegnę od osoby do osoby po radę.
- Telefony, finanse, naprawy w domu, podróże samotne - te rzeczy wywołują we mnie panikę.
- Wybieram partnerów, którzy wiedzą co dla mnie najlepsze i zarządzają moim życiem.
- Myśl o byciu bez partnera lub bez kogoś bliskiego napawa mnie lękiem.
- Wiem, że przesadzam z szukaniem pomocy, ale nie potrafię przestać.
- Albo jestem kompulsywnie niezależny i odmawiam wszelkiej pomocy, bo boję się że stanę się całkowicie zależny.
- Nigdy nie sprawdziłem naprawdę, czy sobie poradzę sam.
Skąd pochodzi
rodzic nadopiekuńczy i wtrącający się
Nadopiekuńczy rodzic wykonywał zadania za dziecko i dyskredytował jego samodzielne próby.
rodzic zalękniony i fobiczny
Rodzice zalęknieni i nerwowi, trzymający dziecko przy sobie jako ochronę przed własnym lękiem.
rodzic nieobecny lub uzależniony
Brak bezpiecznej bazy - rodzic nieobecny lub uzależniony, dziecko musiało funkcjonować samodzielnie zbyt wcześnie, tęskni za zależnością.
rodzic kontrolujący
Wzmacnianie Podporządkowania jako efektywnego sposobu utrzymania dziecka w zależności.
Style radzenia sobie
Podporządkowanie
Szukanie opiekuna - bieganie po porady, nieustanne proszenie partnera o decyzje, agorafobia, niemożność samodzielnego wyjścia z domu.
Przykład: Margaret →Unikanie
Unikanie samodzielnych zadań - brak własnych finansów, niemożność podróżowania, zaniechanie podejmowania inicjatywy.
Przykład: William →Kontratak
Kompulsywna niezależność - odmowa jakiejkolwiek pomocy, chroniczne przeciążenie, lęk pod spodem zaangażowania, tęsknota za zależnością w środku.
Przykład: Christine →Warianty
Jawna zależność
Bezpośrednie poleganie na innych, unikanie samodzielności, strach przed byciem samym. Margaret: telefon jako koło ratunkowe, agorafobia. William: mieszka z rodzicami w wieku 34 lat.
Kompulsywna niezależność
Osoba kompulsywnie odmawia wszelkiej pomocy, ukrywając wewnętrzny lęk i tęsknotę za zależnością. Pozorna samodzielność przy głębokim lęku i przeciążeniu. (Christine)
Co odróżnia warianty
Kierunek ekspresji tego samego schematu: jawna wzmacnia go bezpośrednio, kompulsywna unika go przez odwrócenie.
Dlaczego to ważne
Obserwator może myśleć że Christine nie ma schematu Zależności - tymczasem ma go w formie overcompensacji. Przeoczenie diagnozowania kompulsywnej niezależności jako zdrowia to błąd terapeutyczny.
Sygnały ostrzegawcze w partnerze
- →Partner przyjmuje rolę rodzica - decyduje za ciebie, rozwiązuje twoje problemy.
- →Partner wzmacnia twoją zależność słowami 'poradzę się, zostaw to mnie'.
- →Partner daje do zrozumienia, że jesteś za słaby by sobie poradzić samodzielnie.
- →Związek zbudowany jest wokół asymetrii opieki - jeden daje, drugi bierze.
- →Partner jest sam zalękniony i trzyma cię przy sobie jako ochronę przed własnym lękiem.
- →Partner jest dominujący lub kontrolujący, co podtrzymuje twoją bierność.